Αναζητώντας ρόλο

Η Μεγάλη Βρετανία έχασε μια Αυτοκρατορία και ακόμη ψάχνει να βρει έναν ρόλο, διαπίστωνε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Αϊζενχάουερ, Ντιν Ατσεσον.

Παραφράζοντας την υπεροπτική παραπάνω θεώρηση του τότε επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας θα μπορούσαμε σήμερα να διαπιστώσουμε ότι ο ρόλος που προσφέρουν οι ΗΠΑ στην Τουρκία απέχει πολύ από το να καλύπτει τις περιφερειακές φιλοδοξίες του Ερντογάν.

Διστακτική και ανασφαλής, η Τουρκία πιέστηκε από τις ΗΠΑ να συμμετάσχει στην «Καταιγίδα της Ερήμου» το 1991 με την παραχώρηση στην αμερικανική αεροπορία βάσεων από όπου ελεγχόταν το Βόρειο Ιράκ, το οποίο πολύ σύντομα μεταμορφώθηκε σε de facto ανεξάρτητο κουρδικό κράτος.

Οταν το 2003 οι ΗΠΑ ετοίμαζαν τη δεύτερη εισβολή στο Ιράκ η Τουρκία αρνήθηκε να επιτρέψει στις αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις να ανοίξουν δεύτερο μέτωπο στο Βόρειο Ιράκ.

Η συγκρατημένη καχυποψία του 1991 είχε μεταλλαχτεί το 2003 σε κρίση εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο συμμαχικές χώρες, με την αντιπαλότητα να είναι ήδη ορατή.

Στη διολίσθηση των σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας προς τη σύγκρουση μεσολάβησε ως τελευταίο διάλειμμα η πρώτη τετραετία Ομπάμα (2008-2012). Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ο Ομπάμα επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη και το Κάιρο από όπου έκανε εντυπωσιακό άνοιγμα προς το Πολιτικό Ισλάμ.

Η Τουρκία έμοιαζε να έχει βρει τον περιφερειακό της ρόλο και μάλιστα με τις ευλογίες των ΗΠΑ.

Το όνειρο ήταν πολύ καλό για να είναι αληθινό και έτσι με την έκρηξη της «Αραβικής Ανοιξης» το 2011 οι ΗΠΑ ανακάλυψαν ότι δεν υπάρχει σαφής διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο Πολιτικό Ισλάμ των Ερντογάν και Μόρσι και στους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους. Ετσι από πρωτοπορία ενός πολιτικά ορθού και μετριοπαθούς Πολιτικού Ισλάμ ο Ερντογάν πρόβαλλε σαν πλυντήριο των πιο ακραίων φονταμενταλιστικών οργανώσεων.

Σήμερα σε κανένα από τα ανοιχτά μέτωπα της Μέσης Ανατολής δεν υπάρχει ρόλος για την Τουρκία, η οποία αντιμετωπίζεται πλέον ως παράγων αποσταθεροποίησης και από τις ΗΠΑ και από το Ισραήλ.

Το χαμηλό προφίλ Ερντογάν στον πόλεμο με το Ιράν δεν είναι ρεαλπολιτίκ αλλά μονόδρομος.