Νέο ψηφιακό «ραντάρ» στις διακινήσεις οπωροκηπευτικών

Η εφαρμογή του ψηφιακού δελτίου αποστολής στις διακινήσεις αγροτικών προϊόντων, όπως εξειδικεύεται με τη νέα εγκύκλιο της ΑΑΔΕ, παρουσιάζεται κυρίως ως εργαλείο ενίσχυσης της φορολογικής συμμόρφωσης.

Ωστόσο, πίσω από τη φορολογική διάσταση της μεταρρύθμισης διαμορφώνεται ένα νέο πλαίσιο που μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη διαφάνεια στην αγορά των νωπών οπωροκηπευτικών, που αποτελούν βασικό «τροφοδότη» της ακρίβειας στο ράφι.

Το νέο πλαίσιο

Η υποχρεωτική ψηφιακή καταγραφή των διακινήσεων δημιουργεί μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τις πραγματικές εμπορικές ροές των προϊόντων. Αν και η εγκύκλιος δεν έχει ως αντικείμενο την παρακολούθηση των τιμών, το σύστημα συγκεντρώνει δεδομένα για τις ποσότητες που διακινούνται, τους αποστολείς, τους παραλήπτες και τον χρόνο της συναλλαγής, δημιουργώντας ένα συνεχές ηλεκτρονικό ίχνος κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η πληροφορία αυτή μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη αξία για τις ελεγκτικές αρχές. Μέχρι σήμερα, η εικόνα της αγοράς βασιζόταν σε αποσπασματικά στοιχεία, δειγματοληπτικούς ελέγχους και δηλώσεις των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων. Με την πλήρη ψηφιακή καταγραφή των διακινήσεων, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για καλύτερη αποτύπωση της πραγματικής προσφοράς ανά προϊόν και περιοχή, αλλά και για ταχύτερο εντοπισμό περιπτώσεων που εμφανίζουν ασυνήθιστες αποκλίσεις.

Τα οπωροκηπευτικά

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια νευραλγική κατηγορία όπως τα οπωροκηπευτικά, όπου συχνά καταγράφονται μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των τιμών που λαμβάνει ο παραγωγός και εκείνων που πληρώνει ο τελικός καταναλωτής. Η σημασία της συγκεκριμένης κατηγορίας αποτυπώνεται και στην επίδρασή της στον πληθωρισμό των τροφίμων.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε τον Ιούνιο στο 4,4%, ενώ η ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» κατέγραψε ετήσια αύξηση 2,7%, με βασικούς παράγοντες ανόδου, μεταξύ άλλων, τα φρούτα και τα λαχανικά.

Ειδικότερα, σε ετήσια βάση οι τιμές των φρούτων αυξήθηκαν κατά 4%, ενώ των λαχανικών κατά 0,5%. Σε μηνιαία βάση, όμως, οι διακυμάνσεις ήταν πολύ πιο έντονες, καθώς τον Ιούνιο σε σχέση με τον Μάιο οι τιμές των φρούτων αυξήθηκαν κατά 10,7%, ενώ των λαχανικών μειώθηκαν κατά 6,4%.

Μέσα στην τελευταία εξαετία, οι τιμές των φρούτων έχουν αυξηθεί σωρευτικά κατά 41%, ενώ των λαχανικών κατά 30,42%, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που αφορούν το Μάιο 2026.

Την ίδια ώρα, οι τιμές παραγωγού στην υποομάδα των νωπών οπωροκηπευτικών (φρούτων και λαχανικών) κατέγραψαν μια σωρευτική άνοδο της τάξης του 34,10% σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.

Η ψαλίδα των τιμών από το χωράφι στο ράφι

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ψαλίδας των τιμών από το χωράφι στο ράφι  αποτελεί το εγχώριο καρπούζι, το οποίο σήμερα φεύγει από το χωράφι με την τιμή του, με βάση τους παραγωγούς, να κυμαίνεται στα 0,10 – 0,12 ευρώ το κιλό. Σύμφωνα με το επίσημο δελτίο τιμών της Κεντρικής Αγοράς του ΟΚΑΑ, η επικρατούσα τιμή χονδρικής διαμορφώνεται στα 0,25 ευρώ το κιλό. Στη λιανική, η τιμή σε ορισμένα μανάβικα μπορεί να φθάνει τα 0,60-0,65 ευρώ το κιλό, ενώ υπάρχουν «πάγκοι» που το διαθέτουν ακόμη και τα 0,75 ευρώ/κιλό. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι φέτος το καρπούζι πωλείται σε σημαντικά χαμηλότερη τιμή σε σχέση με πέρυσι και πρόπερσι, εξαιτίας της ιδιαίτερα καλής εγχώριας παραγωγής που αύξησε την προσφορά στην αγορά.

Η διαδρομή της τιμής από το χωράφι έως το ράφι αναδεικνύει το μέγεθος των επιβαρύνσεων που συσσωρεύονται σε κάθε στάδιο της εμπορικής αλυσίδας και καταδεικνύει ότι υπάρχουν περιθώρια εξορθολογισμού, ώστε να περιοριστεί η απόσταση μεταξύ της τιμής παραγωγού και εκείνης που πληρώνει ο καταναλωτής.

Πώς μπορεί να φωτίσει την πορεία των τιμών από το χωράφι στο ράφι

Αν και η διαμόρφωση των τιμών επηρεάζεται από πλήθος παραγόντων, η πληρέστερη εικόνα των διακινούμενων ποσοτήτων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας του κλάδου και να προσφέρει στις αρμόδιες αρχές ένα ακόμη εργαλείο για τον εντοπισμό στρεβλώσεων ή αδικαιολόγητων μεταβολών.

Παράλληλα, η δυνατότητα να αποτυπώνεται ηλεκτρονικά κάθε στάδιο της διακίνησης διευκολύνει όχι μόνο τους φορολογικούς ελέγχους και τους ελέγχους συμμόρφωσης των τιμών, αλλά και τις διαδικασίες που σχετίζονται με την ασφάλεια των τροφίμων, την προέλευση των προϊόντων και τη διαχείριση πιθανών ανακλήσεων.

Σε περίπτωση προβλήματος, η αναζήτηση της διαδρομής ενός προϊόντος μπορεί να γίνεται πολύ ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Εκπρόσωποι του κλάδου εκτιμούν ότι  «η πραγματική αξία του νέου συστήματος θα φανεί όταν συσσωρευθεί επαρκής όγκος δεδομένων. Τότε, η Πολιτεία θα μπορεί να αποκτήσει ένα ψηφιακό «ραντάρ» των εμπορικών ροών στα οπωροκηπευτικά, ενισχύοντας την εποπτεία της αγοράς με αντικειμενικά στοιχεία».

Σε μια περίοδο όπου η συγκράτηση του κόστους των τροφίμων αποτελεί διαρκή κυβερνητική προτεραιότητα και βασική απαίτηση των καταναλωτών, η δυνατότητα να παρακολουθείται με μεγαλύτερη ακρίβεια η διαδρομή των προϊόντων από το χωράφι στο ράφι μπορεί να εξελιχθεί σε ένα ισχυρό εργαλείο, ενισχύοντας τη διαφάνεια και επιτρέποντας πιο στοχευμένες παρεμβάσεις όταν εντοπίζονται στρεβλώσεις.