Οι επιστήμονες μόλις ανακάλυψαν μια μικρή προειδοποίηση που στέλνουν τα ηφαίστεια πριν εκραγούν

8 months ago 10

Μια νέα διάβασμα που δημοσιεύθηκε στο έντυπο Nature Communications παρουσιάζει τώρα μια τεχνική ανίχνευσης με την ονομασία «Jerk», η οποία υπόσχεται να βελτιώσει σημαντικά την έγκαιρη προειδοποίηση, εντοπίζοντας τα πιο πρώιμα χνάρια της ανόδου του μάγματος βαθιά κάτω από το έδαφος.

Η μέθοδος αναπτύχθηκε από ερευνητές και μηχανικούς του Institut de Physique du Globe de Paris και του GFZ Helmholtz Centre for Geosciences και βασίζεται σε έναν μόνο ευρυζωνικό σεισμογράφο. Στόχος της είναι να καταγράφει εξαιρετικά λεπτές κινήσεις του εδάφους, οι οποίες συνδέονται με διεισδύσεις μάγματος στο υπέδαφος. Αυτά τα ασθενή σήματα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, μπορούν να αποκαλύψουν σε πραγματικό χρόνο τα πρώτα στάδια μιας επικείμενης ηφαιστειακής δραστηριότητας, αναφέρει το Science Daily.

Reunion Volcano

Το ηφαίστειο Piton de la Fournaise είναι ένα από τα πιο ενεργά στον κόσμο

AP Photo/Philippe Boyer

Η ερευνητική ομάδα δοκίμασε τη μέθοδο επί 10 χρόνια στο ηφαιστειολογικό παρατηρητήριο του νησιού της Ρεϊνιόν, όπου βρίσκεται το ηφαίστειο Piton de la Fournaise (Κορυφή του Φούρνου), ένα από τα πιο ενεργά στον κόσμο.

Στο διάστημα αυτό, το σύστημα κατάφερε να προβλέψει το 92% των 24 εκρήξεων που σημειώθηκαν μεταξύ 2014 και 2023. Οι χρόνοι προειδοποίησης κυμάνθηκαν από λίγα λεπτά ως και οκτώμισι ώρες πριν από την έναρξη της έκρηξης.

Περίπου το 14% των συναγερμών δεν κατέληξαν σε επιφανειακή έκρηξη, όμως και σε αυτές τις περιπτώσεις είχαν καταγραφεί κινήσεις μάγματος κάτω από το ηφαίστειο.

Γιατί είναι δύσκολη η πρόβλεψη των εκρήξεων

Η πρόβλεψη των ηφαιστειακών εκρήξεων παραμένει δύσκολη, παρότι τα ηφαίστεια συχνά δίνουν σημάδια πριν ενεργοποιηθούν. Τέτοια προειδοποιητικά σημάδια μπορεί να είναι η αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας, οι παραμορφώσεις του εδάφους ή οι μεταβολές στην εκπομπή και στη συμβουλή των αερίων. Παρά το γεγονός ότι αυτά τα φαινόμενα είναι γνωστά, η ερμηνεία τους δεν είναι πάντα σαφής. Οι επιστήμονες δυσκολεύονται επιπλέον να προσδιορίσουν με ακρίβεια πότε ακριβώς θα γίνει μια έκρηξη, πόσο θα διαρκέσει και πόσο ισχυρή θα είναι.

Ένα επιπλέον σοβαρό πρόβλημα είναι οι ψευδείς συναγερμοί. Εσφαλμένες προειδοποιήσεις μπορεί να προκαλέσουν δαπανηρές εκκενώσεις, οικονομικές απώλειες και κλονισμό της εμπιστοσύνης του κοινού στα συστήματα παρακολούθησης. Γι’ αυτό και η ανέλιξη της αξιοπιστίας των προβλέψεων αποτελεί βασικό στόχο της έρευνας περίγυρα από τους ηφαιστειακούς κινδύνους.

Ανεπαίσθητες κινήσεις του εδάφους

Σε διάσταση με πολλές προηγούμενες προσεγγίσεις, που βασίζονται σε πιθανολογικά μοντέλα και σε στατιστικές σχέσεις μέσα από μεγάλους όγκους δεδομένων, η μέθοδος «Jerk» εστιάζει στην άμεση ανίχνευση φυσικών σημάτων που σχετίζονται με την κίνηση του μάγματος. Συγκεκριμένα, εντοπίζει εξαιρετικά μικρές κινήσεις του εδάφους χαμηλής συχνότητας, οι οποίες εμφανίζονται όταν το μάγμα εισχωρεί στον φλοιό. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα σήματα αυτά προέρχονται από δυναμικές διεργασίες θραύσης των πετρωμάτων πριν από μια έκρηξη.

Τα σήματα αυτά είχαν εντοπιστεί για πρώτη κίνηση πριν από περισσότερο από μια δεκαετία, κατά την αναστοιχείωση εκτεταμένων δεδομένων από παλαιότερες εκρήξεις του Piton de la Fournaise. Είναι εξαιρετικά ασθενή, της τάξης λίγων νανομέτρων ανά δευτερόλεπτο στην τρίτη δύναμη, όμως μπορούν να καταγραφούν με έναν μόνο πολύ ευρυζωνικό σεισμογράφο. Το σύστημα συνοδεύεται από ειδική επεξεργασία δεδομένων που διορθώνει, μεταξύ άλλων, και την επίδραση παραγόντων όπως οι γήινες παλίρροιες. Όταν το χαρακτηριστικό σήμα ξεπερνά ένα συγκεκριμένο όριο, εκδίδεται αυτόματα προειδοποίηση.

Επόμενος σταθμός: Αίτνα

Ύστερα από μια δεκαετία συνεχούς λειτουργίας στη Ρεϊνιόν, οι ερευνητές θεωρούν ότι το «Jerk» θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρακτικό εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης και για άλλα ενεργά ηφαίστεια, ιδίως σε περιοχές όπου οι υποδομές παρακολούθησης είναι περιορισμένες. Το επόμενο βήμα θα είναι η δοκιμή της μεθόδου και σε άλλα ηφαίστεια, με πρώτη υποψήφια περιοχή την Αίτνα στην Ιταλία.

Δείτε όλο το άρθρο

© HellaZ.GR.News 2026. Όλα τα δικαιώματα κατοχυρωμένα

-