Για περισσότερα από είκοσι χρόνια, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κυριαρχεί στο πολιτικό σκηνικό της Τουρκίας, με το ζήτημα της διαδοχής του να αποτελεί διαχρονικά θέμα ταμπού. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα, στο παρασκήνιο αλλά και στη δημόσια σφαίρα, αρχίζει να διαμορφώνεται ένα νέο αφήγημα, με κεντρικό πρόσωπο τον μικρότερο γιο του Τούρκου προέδρου, Μπιλάλ Ερντογάν, σύμφωνα με το Bloomberg.
Σε ένα πολιτικό σύστημα όπου τίποτα δεν κινείται χωρίς τον απόλυτο έλεγχο του προεδρικού κύκλου, η αυξανόμενη δημόσια παρουσία του 44χρονου Μπιλάλ δεν περνά απαρατήρητη. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης φιλοξενούν πλέον τακτικά ρεπορτάζ για τις δραστηριότητές του, ενώ ο πατέρας του τον συνοδεύει ολοένα και συχνότερα σε επίσημα ταξίδια στο εξωτερικό.
Κατά την τρέχουσα προεδρική θητεία, ο Μπιλάλ έχει εμφανιστεί δίπλα στον Ερντογάν σε επαφές με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, αλλά και σε επισκέψεις σε Πακιστάν, Μαλαισία και Κατάρ.
Οι παρασκηνιακές διεργασίες
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις εσωτερικές διεργασίες στο κυβερνών κόμμα AKP, το θέμα της πολιτικής μετάβασης συζητείται πλέον συχνά σε κλειστούς κύκλους στην Άγκυρα. Όπως αναφέρουν, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο εισόδου του Μπιλάλ Ερντογάν στην ενεργό πολιτική, με προοπτική –υπό προϋποθέσεις– να αναλάβει στο μέλλον την ηγεσία του κόμματος. Οι ίδιες πηγές μιλούν υπό καθεστώς ανωνυμίας, λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος.
Φωτ. EPA/ TOLGA BOZOGLUΤο ερώτημα για το ποιος θα διαδεχθεί τον μακροβιότερο ηγέτη της σύγχρονης Τουρκίας απασχολεί εδώ και χρόνια τόσο τους πολίτες όσο και τους ξένους επενδυτές. Παρ’ όλα αυτά, στο εσωτερικό του πολιτικού του κινήματος, ο 71χρονος πρόεδρος παραμένει μια σχεδόν μυθική φιγούρα, ενώ κάθε συζήτηση για την υγεία του ή για την «επόμενη μέρα» αντιμετωπίζεται με αυστηρή αποσιώπηση.
Ο Μπιλάλ Ερντογάν, δεύτερο παιδί από τα τέσσερα του Τούρκου προέδρου, έχει αρνηθεί μέχρι σήμερα ότι έχει άμεσες πολιτικές φιλοδοξίες. Παράλληλα, οι όποιες διεργασίες βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, καθώς μια πρόωρη συζήτηση διαδοχής θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις στο εκλογικό σώμα.
Ωστόσο, το πολιτικό περιβάλλον δείχνει να ευνοεί τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Στο εσωτερικό, βασικοί οικονομικοί δείκτες —όπως ο πληθωρισμός και τα συναλλαγματικά αποθέματα— παρουσιάζουν βελτίωση μετά τις εκλογές του 2023, ενώ ο βασικότερος πολιτικός του αντίπαλος έχει τεθεί εκτός παιχνιδιού. Στο εξωτερικό, η Τουρκία ενισχύει τον ρόλο της στη διαμόρφωση εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Το προφίλ του επικρατέστερου διαδόχου
Ο Μπιλάλ Ερντογάν, απόφοιτος μεταπτυχιακού προγράμματος Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, φέρεται να λαμβάνει άτυπη εκπαίδευση πολιτικής ηγεσίας και να οικοδομεί σταδιακά δίκτυο πιστών υποστηρικτών. Σύμφωνα με πηγές, έχει ενεργό ρόλο στην επιλογή ανώτερων στελεχών τόσο στο AKP όσο και στην κυβέρνηση.
Σε συνέντευξή του στα τέλη Ιανουαρίου στο podcast Atheer του δικτύου Al Jazeera Media Network, ο Μπιλάλ αναφέρθηκε στη σημασία μιας ισχυρής Τουρκίας για τον ισλαμικό κόσμο και άφησε σαφείς αιχμές για τη συνέχεια μετά τον πατέρα του. «Ο Ταγίπ Ερντογάν εργάστηκε γι’ αυτό και συνεχίζει να εργάζεται», δήλωσε, προσθέτοντας ότι όσοι ακολουθήσουν —στην πολιτική, την κοινωνία των πολιτών, την εκπαίδευση ή την κοινωνική ζωή— οφείλουν να συνεχίσουν στο ίδιο πνεύμα.
Ο Τούρκος πρόεδρος διατηρεί απόλυτο έλεγχο στο κόμμα του, γεγονός που του επιτρέπει να επιλέξει ο ίδιος τον διάδοχό του. Ανώτατα στελέχη του κόμματος, αλλά και παράγοντες της κρατικής και στρατιωτικής γραφειοκρατίας, θεωρούν πλεονέκτημα τη δράση του Μπιλάλ σε νεολαιίστικες οργανώσεις και τις στενές του σχέσεις με ισλαμικά δίκτυα, στοιχεία που εκτιμάται ότι μπορούν να διευκολύνουν μια ομαλή μετάβαση.
Ο Μπιλάλ Ερντογάν παρουσιάζεται ως ευσεβής μουσουλμάνος, ικανός να διατηρήσει τις κοινωνικές ισορροπίες του AKP, ενώ συχνά αυτοπροσδιορίζεται ως μετριοπαθής, με θετική στάση προς τη Δύση και βαθιές ρίζες στον ισλαμικό κόσμο. Την Πρωτοχρονιά ηγήθηκε μεγάλης φιλοπαλαιστινιακής συγκέντρωσης υπέρ της Γάζας, με τη συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων πολιτών.
«Ας μην αφήσουμε ένα παιδί να γίνει λάτρης του εσπρέσο χωρίς να γνωρίσει ποτέ τον τουρκικό καφέ», ανέφερε χαρακτηριστικά στη συνέντευξή του, συνοψίζοντας με συμβολικό τρόπο τη φιλοσοφία συνέχειας που προβάλλει.
Θα θέσει εκ νέου υποψηφιότητα ο Τούρκος πρόεδρος;
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία το 2003 ως πρωθυπουργός, προωθώντας τη δική του εκδοχή πολιτικού Ισλάμ, και αργότερα ως πρόεδρος με διευρυμένες αρμοδιότητες. Τυπικά, η σημερινή του θητεία ολοκληρώνεται το 2028. Ωστόσο, τόσο η οικογένειά του όσο και η ηγεσία του AKP επιθυμούν την παράτασή της για ακόμη πέντε χρόνια.
Ο Τούρκος πρόεδρος θα μπορούσε να είναι ξανά υποψήφιος αν προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές πριν τη λήξη της θητείας του ή αν τροποποιηθεί το Σύνταγμα εντός των επόμενων περίπου δύο ετών.
Την ίδια στιγμή, ο ισχυρότερος πολιτικός του αντίπαλος, ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, βρίσκεται στη φυλακή και αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο ισόβιας κάθειρξης με κατηγορίες για διαφθορά και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Ο ίδιος απορρίπτει τις κατηγορίες ως πολιτικά υποκινούμενες, ενώ η σύλληψή του προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις και έντονες αναταράξεις στις τουρκικές αγορές. Οι εξελίξεις αυτές αυξάνουν την πιθανότητα να αποκλειστεί από μελλοντική εκλογική αναμέτρηση.
Σύμφωνα με κομματικά στελέχη, εφόσον ο Ερντογάν κερδίσει ξανά, θα μπορούσε σταδιακά να ανοίξει τον δρόμο ώστε ο γιος του να τον διαδεχθεί στην προεδρία του AKP, μέσω εσωκομματικής ψηφοφορίας. Παράλληλα, δεν αποκλείεται ο διορισμός του Μπιλάλ στη θέση του αντιπροέδρου, κάτι που προβλέπεται συνταγματικά. Αν η προεδρική θέση κενωθεί, νέες εκλογές θα πρέπει να διεξαχθούν εντός 45 ημερών.
Ευνοϊκές οι συνθήκες – Το «αγκάθι»
Παρά το ευνοϊκό περιβάλλον, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Ωστόσο, το διεθνές και εσωτερικό σκηνικό εμφανίζεται πιο πρόσφορο από ποτέ. Ο Ερντογάν ενισχύει την επιρροή του από τη Συρία έως τη Σομαλία, διατηρεί σχέσεις τόσο με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ όσο και με τον Σαουδάραβα διάδοχο, ενώ στο εσωτερικό έχει υποστεί περιορισμένο πολιτικό κόστος από την καταστολή της αντιπολίτευσης. Οι κινητοποιήσεις για τον Ιμάμογλου εκτονώθηκαν γρήγορα και οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέφυγαν σκληρή κριτική.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος παραμένει το υψηλό κόστος ζωής, που απειλεί να διαβρώσει τη στήριξη κοινωνικών ομάδων, όπως οι συνταξιούχοι. Παρ’ όλα αυτά, η σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού —παρότι παραμένει πάνω από το 30%— εκτιμάται ότι θα βελτιώσει το καταναλωτικό κλίμα, σύμφωνα με το Bloomberg Economics.
Ανοιχτό παραμένει και το μέλλον της ειρηνευτικής διαδικασίας με τους Κούρδους αυτονομιστές. Μια επιτυχής έκβαση θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως ιστορική νίκη, ενώ μια αποτυχία ενδέχεται να οδηγήσει σε επιστροφή σε πιο σκληρές εθνικιστικές πολιτικές.
Με πληροφορίες από Bloomberg

9 months ago
11



Greek (GR) ·
English (US) ·