Θέουτα: Η πίεση του Μαρόκου στην Ισπανία και οι αντιδράσεις εντός και εκτός χώρας

«Σε μια πόλη του Βορρά πήγα να δουλέψω/Τη ζωή μου την άφησα ανάμεσα στη Θέουτα και το Γιβραλτάρ». Τραγικά επίκαιρος παραμένει ο στίχος του Μάνου Τσάο από το Clandestino (λαθραίος, παράνομος), ένα τραγούδι που γράφτηκε πριν από 28 χρόνια. Εως και χθες το μεσημέρι, τουλάχιστον 41 άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους κοντά στη Θέουτα, πάνω στην προσπάθειά τους να εισέλθουν σε αυτόν τον ισπανικό θύλακα επί μαροκινού εδάφους, που μαζί με τον έτερο θύλακα της Μελίγια αποτελούν εδώ και δεκαετίες δύο πιθανές διόδους για μετανάστες από το Μαρόκο και άλλες χώρες της Αφρικής που προσπαθούν να προσεγγίσουν το «ευρωπαϊκό όνειρο».

Το Μαρόκο, που οι σχέσεις του με την Ισπανία είναι συνήθως τεταμένες, με κάποιες περιόδους ύφεσης και δύο βασικές εστίες τριβής τη διεκδίκηση εκ μέρους του της Θέουτα και της Μελίγια, καθώς και την έμμεση στήριξη της Ισπανίας στο μέτωπο Πολισάριο που διεκδικεί την ανεξαρτησία της Δυτικής Σαχάρας (πρώην ισπανικό Μαρόκο), πότε αυστηροποιεί και πότε χαλαρώνει τους ελέγχους στα σύνορα με τους δύο θύλακες, ανάλογα με το αν επιχειρεί να τιμωρήσει ή να εκβιάσει για κάτι τη γειτονική χώρα. Σε μια τέτοια φάση, ενδεχομένως εξαιτίας και της γιορτής του θρόνου την Πέμπτη, χιλιάδες άνθρωποι επιχείρησαν προχθές το απόγευμα να φτάσουν στη Θέουτα διά θαλάσσης, με τραγικά για κάποιους από αυτούς αποτελέσματα. Περίπου 49.000 κατόρθωσαν να μπουν στη Θέουτα, σε μια από τις μαζικότερες εισόδους μεταναστών στον θύλακα, σύμφωνα με τα ισπανικά ΜΜΕ.

Σε εξαιρετικά δύσκολη θέση οι τοπικές αρχές ζητούσαν βοήθεια και τόνιζαν ότι τα κέντρα υποδοχής στη Θέουτα είναι κορεσμένα. Πολλοί μετανάστες άρχισαν να παίρνουν οικειοθελώς τον δρόμο της επιστροφής, αφού τους έγινε σαφές ότι δεν θα μπορέσουν να νομιμοποιήσουν την παρουσία τους σε ισπανικό έδαφος. Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών δήλωνε πως είχαν ήδη φύγει περίπου 25.000 άτομα. Η ισπανική κυβέρνηση έστειλε στρατό, αστυνομία και ένα ελικόπτερο για να συνδράμει τις τοπικές αρχές, ενώ επί τόπου μετέβη και ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ. «Πρόκειται για παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας, η Θέουτα είναι ισπανική πόλη και αυτό που συνέβη αξίζει την απόρριψη και την καταδίκη μας», δήλωσε χθες ο Σάντσεθ.

Η «χαρά» της Ακροδεξιάς

Τραγικά γεγονότα όπως τα χθεσινά αποτελούν βούτυρο στο ψωμί της Ακροδεξιάς. Η ισπανική Δεξιά και η Ακρα Δεξιά, καθώς και πολλοί ομοϊδεάτες τους στην Ευρώπη, δεν είδαν με καθόλου καλό μάτι την πρόσφατη απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να νομιμοποιήσει περίπου μισό εκατομμύριο παράτυπους μετανάστες, καθώς τη θεωρούσαν κάτι σαν ανεπίσημο προσκλητήριο για μελλοντικούς επίδοξους μετανάστες.

Ο αρχηγός του δεξιού Λαϊκού Κόμματος (ΡΡ), Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, μίλησε για «εισβολή». Κατέστησε υπεύθυνο τον Σάντσεθ και απαίτησε να εμφανιστεί στη Βουλή. Παράλληλα, ζήτησε να αλλάξει αμέσως ο μεταναστευτικός νόμος ώστε να μπορούν να απελαύνονται αμέσως όσοι επιχειρούν να περάσουν παράνομα τα σύνορα.

Αλλά, αυτή τη φορά υπήρξαν έντονες αντιδράσεις και εκτός συνόρων, με κορυφαία αυτή της ακροδεξιάς κυβέρνησης Μελόνι στην Ιταλία, η οποία ζήτησε την προσωρινή αποπομπή της Ισπανίας από τη Συνθήκη Σένγκεν. Γεγονός που προκάλεσε την έντονη αντίδραση της ισπανικής κυβέρνησης, με τον Ισπανό υπουργό Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπαρεθ να καλεί για εξηγήσεις τον πρέσβη της Ιταλίας. Την αποπομπή της Ισπανίας από τη Σένγκεν ζήτησε χθες και η δεξιά κυβέρνηση της Φινλανδίας, καθώς και διάφορα ακροδεξιά ευρωπαϊκά κόμματα, όπως αυτά της Γερμανίας, της Ολλανδίας, της Δανίας και της Σουηδίας.

Η δεξιά κυβέρνηση της Σουηδίας προειδοποίησε πως θα λάβει μονομερώς μέτρα για να προστατεύσει τα σύνορά της αν δεν κάνει κάτι η Ισπανία για να περιορίσει τις μεταναστευτικές ροές. Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν αυστηροποίησε τους ελέγχους στα σύνορα με την Ισπανία, προσφέροντας παράλληλα τη βοήθειά του στη γειτονική χώρα προκειμένου να αντιμετωπίσει την κρίση. Με καθαρά ακροδεξιό λόγο, ο Γερμανός επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, σε ανάρτησή του στο Χ έγραφε πως αυτή η κατάσταση «αποτελεί άμεση συνέπεια του παράγοντα προσέλκυσης που συνιστά η μαζική νομιμοποίηση μεταναστών». Ο Βέμπερ συνέχισε λέγοντας πως «το Σύμφωνο Μετανάστευσης και η πολιτική επιστροφών πρέπει να εφαρμοστούν σήμερα, όχι αύριο». Aλλά και η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε στο Χ πως «οι επιστροφές πρέπει να είναι άμεσες, όπως ορίζουν οι κανονισμοί μας», τονίζοντας πως «δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε κανέναν να έρχεται στην Ενωσή μας χωρίς να συμμορφώνεται με τους κανόνες μας».

«Αυτό το μεταναστευτικό κύμα δεν είναι το πρώτο και δεν θα είναι το τελευταίο», τόνιζε η ισπανική κυβέρνηση σε επίσημο ανακοινωθέν της. «Η άφιξη χιλιάδων ανθρώπων στη Θέουτα είναι κάτι που απαιτεί ανθρωπιά και αποφασιστικότητα απέναντι στην όποια εκμετάλλευση του μεταναστευτικού ως μοχλού πολιτικής πίεσης», έγραφε η El Pais στο κύριο άρθρο της. Από την προσέγγιση της Ε.Ε. πάντως, το πρώτο σκέλος, αυτό της ανθρωπιάς, απουσιάζει.