Το DNA επιστρέφει την ταυτότητα σε παιδιά – θύματα εμπορίας

Ένα πρωτοποριακό ισπανικό πρόγραμμα που αξιοποιεί την ανάλυση DNA για την καταπολέμηση της εμπορίας ανηλίκων έχει καταφέρει μέσα σε δύο δεκαετίες να αποκαταστήσει την ταυτότητα σχεδόν 4.000 παιδιών σε 16 χώρες, ενώ παράλληλα απέτρεψε περισσότερες από 300 παράνομες υιοθεσίες, προσφέροντας ένα νέο, ισχυρό εργαλείο στη διεθνή μάχη κατά της παιδικής διακίνησης.

Το πρόγραμμα DNA-ProKids, που δημιουργήθηκε το 2004 στο Πανεπιστήμιο της Γρανάδας, παρουσιάζεται σήμερα ως μία από τις πιο επιτυχημένες διεθνείς πρωτοβουλίες για τον εντοπισμό της πραγματικής ταυτότητας παιδιών που έχουν πέσει θύματα εμπορίας, απαγωγής ή παράνομων κυκλωμάτων υιοθεσιών.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Ανθρώπων στις 30 Ιουλίου, οι υπεύθυνοι του προγράμματος υπενθύμισαν ότι η διάσωση ενός παιδιού αποτελεί μόνο την αρχή. Χωρίς την ταυτοποίησή του και τον εντοπισμό της βιολογικής του οικογένειας, πολλά από τα θεμελιώδη δικαιώματά του παραμένουν ουσιαστικά ανεκπλήρωτα.

Από την έναρξη λειτουργίας του, το DNA-ProKids έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 20.000 γενετικές αναλύσεις, οδηγώντας σε σχεδόν 4.000 θετικές ταυτοποιήσεις και συμβάλλοντας στην αποτροπή εκατοντάδων παράνομων υιοθεσιών που θα νομιμοποιούσαν ουσιαστικά την εμπορία παιδιών.

Η λειτουργία του προγράμματος βασίζεται στη σύγκριση γενετικών προφίλ παιδιών που δεν μπορούν να ταυτοποιηθούν με δείγματα DNA συγγενών οι οποίοι αναζητούν εξαφανισμένα παιδιά. Όταν εντοπίζεται γενετική αντιστοίχιση, οι αρχές μπορούν να επιβεβαιώσουν τη συγγένεια και να προχωρήσουν στην επανένωση των οικογενειών.

Η ίδια τεχνολογία χρησιμοποιείται και για τον έλεγχο της νομιμότητας των υιοθεσιών. Μέσω γενετικών εξετάσεων μπορεί να επιβεβαιωθεί εάν οι ενήλικες που δηλώνουν γονείς ενός παιδιού είναι πράγματι οι βιολογικοί του γονείς, συμβάλλοντας στον εντοπισμό παράνομων κυκλωμάτων που εκμεταλλεύονται ανήλικους.

Ο ιδρυτής του προγράμματος και καθηγητής Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου της Γρανάδας, Χοσέ Αντόνιο Λορέντε, υπογραμμίζει ότι «η διάσωση ενός παιδιού είναι μόνο το πρώτο βήμα. Αν δεν γνωρίζουμε ποιο είναι και από πού προέρχεται, δεν μπορούμε να αποκαταστήσουμε πλήρως τα δικαιώματά του ούτε να δώσουμε στην οικογένειά του την ευκαιρία να το ξαναβρεί».

Στα είκοσι και πλέον χρόνια λειτουργίας του, το DNA-ProKids έχει συνεργαστεί με κυβερνήσεις, αστυνομικές αρχές, εισαγγελίες, πανεπιστήμια και εξειδικευμένα εργαστήρια σε όλο τον κόσμο. Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα, οι δημιουργοί του επισημαίνουν ότι η χρήση της γενετικής ταυτοποίησης δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί συστηματικά στις διεθνείς πολιτικές αντιμετώπισης της εμπορίας παιδιών.

Για τον λόγο αυτό ζητούν τη δημιουργία ενιαίων διεθνών πρωτοκόλλων για τη συλλογή, αποθήκευση και σύγκριση γενετικών δεδομένων, ώστε η τεχνολογία να αποτελεί πάγιο εργαλείο των αρχών και όχι μια μεμονωμένη πρωτοβουλία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των διεθνών οργανισμών, τα παιδιά αποτελούν περίπου το ένα τρίτο όλων των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων παγκοσμίως, ενώ πολλά από αυτά καταλήγουν σε δίκτυα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, καταναγκαστικής εργασίας ή παράνομων υιοθεσιών. Η επιτυχία του DNA-ProKids δείχνει ότι η επιστήμη μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο όχι μόνο στην εξιχνίαση εγκλημάτων, αλλά και στην αποκατάσταση της ζωής χιλιάδων παιδιών που έχασαν την ταυτότητα και την οικογένειά τους.